به نظر اداره‌ی هواشناسی آلمانی (Deutscher Wetterdienst) سیل خانمان‌برافکن در پاکستان  نتیجه‌ی یک نابهنجاری اقلیمی در جنوب اقیانوس آرام است. منظور از نابهنجاری بروز پدیده‌هایی از نظر شدت و حدت استثنايی در نتیجه‌ی ترکیب ویژه‌ای از عوامل است.

پدیده‌ی "لا نینا" (La Niña) وزش "مونسون" (Monsun) را تقویت کرده و باعث شده که یک توده‌ی عظیم هوای آبستن باران در اوایل تابستان تا جنوب شرقی پاکستان رانده شود.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  خشکسالی، یکی از پیامدهای گرم شدن جو

لانینا، ال‌نینو و مونسون

"لا نینا" (به اسپانیایی یعنی دختر، دخترک)، قرینه‌ی "ال نینو" (El Niño به اسپانیایی یعنی پسر، پسرک) است. اولی سرد است، دومی گرم. بازی آنها باعث قوی‌ترین افت  ‌و خیزها در وضعیت آب و هوا می‌شود.

"ال نینو"، که هر سه تا هشت سال رخ می‌دهد، در اواخر دسامبر از سواحل پرو با یک جریان گرم در آبهای اقیانوس آرام شروع می‌شود. این جریان گرم باعث باران‌های شدید در سواحل غربی آمریکا و خشکسالی در جنوب آسیا می‌شود.

"لا نینا" یک رخداد آب‌وهوایی است که معمولا در پیوند با "ال نینو" بروز می‌یابد. یک شاخص آن بالا رفتن چشمگیر اختلاف فشار هوا در فاصله‌ی میان آمریکای جنوبی و اندونزی است. نمود آن بادهای شدید و یک چرخش هوایی‌است که به نسبت درجه‌ی حرارت کمتری دارد.

"مونسون" به چرخش هوایی دوره‌ای در یک محیط جغرافیایی بزرگ می‌گویند. منشأ این اصطلاح لغت عربی "موسم" است که در فارسی نیز رایج است. مثال روشنی از "مونسون" بادهای موسمی است که از اقیانوس هند آغاز می‌شوند.

همین بادهای موسمی است که "لا نینا" آنها را پرتوان و پرآب کرده و امسال نیروی توفنده‌ی خود را در پاکستان به نمایش گذشته‌اند.

Bildunterschrift: پیامد دیگر تغییرات اقلیمی: سیل

طبیعی یا به تقصیر انسان؟

کارشناسان آب و هوا اصل پدیده را یعنی وزش باد موسمی‌ای را که توسط رخداد آب و هوایی "لا نینا" به صورتی غیر عادی تقویت شده و باران‌زا گردیده، طبیعی می‌دانند. مجیب لطیف، استاد اقلیم‌شناسی در دانشگاه کیل، از پدیده‌ی امسال به عنوان یک حادثه نام می‌برد. او که شهرت دارد،  سخت نسبت به نقش انسان در گرمایش جو حساس است، معتقد نیست که سیل امسال در پاکستان ساخته‌ی انسان است.

ولی تغییرات اقلیمی‌ای که بشر موجب آنها شده، بلایای طبیعی را مصیبت‌بارتر می‌کنند. از این نظر، در سیل پاکستان، انسان نیز نقش دارد. گرهارد مولر-وسترمایر از اداره‌ی هواشناسی آلمان، می‌گوید که گرمایش جو باعث می‌شود که چرخش هوایی در سطح کره‌ی زمین با شدت بیشتری صورت گیرد. این بدین معناست که آب زودتر بخار می‌شود، باران‌ها شدیدتر می‌شوند و از طرف دیگر خشک‌سالی بروز می‌کند.

هشدار

از زمان انقلاب صنعتی در نیمه‌ی قرن نوزده تا کنون، جو زمین آن چنان گرم شده که در ۱۲ هزار سال گذشته سابقه نداشته است. نسبت به دوران پیش از صنعتی شدن، جو زمین ۸ / ۰ درجه‌ی سانتی‌گراد گرمتر شده است. علت آن تراکم بالای گازهای گلخانه‌ای در جو است. مقداری کمتر از یک درجه‌ی سانتی‌گراد در نگاه نخست، بی‌اهمیت به نظر می‌رسد، اما از همین تغییر به ظاهر کوچک دگرگونی‌های عظیمی حاصل می‌شود، از آب شدن یخ‌ها در قطب گرفته تا سیل و خشکسالی.

اگر جو زمین تا ۲ درجه‌ی سانتی‌گراد گرمتر شود، انقلاب جوی‌ای پدید می‌آید که زندگی بشر بر روی زمین را به صورتی اساسی فلاکت‌بار می‌کند.

در این حال به طور مشخص چه پیش خواهد آمد؟ کارشناسان می‌گویند به پاکستان بنگرید تا ببینید چه پیش خواهد آمد. دو منظره‌ی ثابت خواهیم شد: سیل و خشکسالی، غرق شدن در آب و مردن در حسرت قطره‌ای باران.

کلاوس توپفر، وزیر سابق محیط زیست آلمان و سرپرست سابق برنامه‌ی محیط زیست سازمان ملل متحد در مصاحبه‌ای در مورد نقش انسان در فجایع طبیعی‌ای چون سیل جاری در پاکستان چنین گفته است: «مرز میان فاجعه‌ی طبیعی و فاجعه‌ی ساخته‌ی انسان سیال است. می‌دانیم که ما با عملکرد خودمان بر روی آب و هوا تأثیر می‌گذاریم و آن را تغییر می‌دهیم. ما در طبیعت دخل و تصرف می‌کنیم، در برابر رودخانه‌ها سد بنا می‌کنیم و مسیر آنها را عوض می‌کنیم. در این حال یک حادثه‌ی طبیعی پیامدهای کاملا متفاوتی خواهد داشت. بارش‌های عظیم سیل‌زای پاکستان را طبیعت باعث شده است، اما تأثیر و شدت آنها متأثر از عملکرد انسان است.»

هفده چهره سرشناس جهانی از جمله نویسندگان، فیلسوفان، برندگان جایزه نوبل و ستاره‌های هالیوود، روز دوشنبه با انتشار نامه‌ای ضمن حمایت از سکینه محمدی آشتیانی، زن محکوم به سنگسار، از جمهوری اسلامی ایران خواستند تا از اعدام وی خودداری کند.

نویسندگان این نامه که در میان آن‌ها نام افرادی چون میلان کوندرا، نویسنده چک‌تبار، وول سویینکا، برنده نوبل ادبیات ۱۹۸۸، برنار هانری لوی و الیزابت بدنتر، دو فیلسوف فرانسوی، جودی ویلیامز، برنده نوبل صلح سال ۱۹۹۷، میا فارو و ژولیت بینوش بازیگران سرشناس سینما و مرجانه ساتراپی نویسنده ایرانی و طراح داستان‌های مصور به چشم می‌خورد، برای توقف اجرای حکم اعدام سکینه محمدی آشتیانی خواستار «مداخله فوری» جهانیان شده‌اند.

در این نامه که متن آن به طور کامل در روزنامه فرانسوی «لیبراسیون» منتشر شده، آمده است: سکینه محمدی آشتیانی که پیش از این به اتهام زنا «در حضور یکی از دو فرزندش» با ۹۹ ضربه شلاق مجازات شده است، اکنون به اتهام دیگری به مرگ از طریق سنگسار محکوم شده است.

در این نامه آمده است: جهانیان همچنان از این حکم «وحشیانه» متعجب و متأثر بودند که در بعد از ظهر روز ۱۱ اوت، جمهوری اسلامی بار دیگر «یکی از تحریف‌های خود را که دیگر به عادتی مرسوم برای آن‌ها تبدیل شده است» به نمایش گذاشت و صحنه اعتراف زنی موسوم به سکینه محمدی آشتیانی را از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش کرد.

در نامه چهره های سرشناش ابی و هنری جهان آمده است: صدا و سیمای جمهوری اسلامی تصویر زنی را که «چهره‌اش را با چادر پوشانده بود و تنها بینی و یک چشمش پیدا بود، در حالی که ورقه کاغذی را در میان انگشتانش گرفته بود» پخش کرد که به زبان آذری به همکاری در قتل همسرش اعتراف می‌کرد و این در حالی بود که به طور همزمان دوبله فارسی صدای اصلی این زن را می‌پوشاند.

در این نامه همچنین اشاره شده است که به گفته وکیل کنونی پرونده، خانم آشتیانی پیش از این اعتراف که فرزندانش را به شدت متأثر کرده است، تحت شکنجه واقع شده بود و این درحالی است که نویسندگان این نامه معتقدند با توجه به چهره‌ای که از این زن در تلویزیون ارائه شده است حتی نمی‌توان اطمینان داشت که فرد مذکور سکینه محمدی آشتیانی بوده است.

این چهره‌های سرشناس با اظهار این امر که آن‌ها و جهانیان قادر به لغو حکم سنگسار خانم محمدی آشتیانی هستند، از جهانیان خواسته‌اند تا بنا به خواسته فرزندان خانم آشتیانی چشمانشان را بر روی این «صحنه سازی» نبندند و نگذارند که «این کابوس به واقعیت تبدیل شود».

در پایان نامه یاد شده، امضا کنندگان ضمن درخواست آزادی «فوری» خانم آشتیانی و تبرئه شدن وی از تمام اتهامات، از سازمان ملل متحد خواسته‌اند تا ورای پرونده خانم محمدی آشتیانی و به خاطر «آزادی و شأن» زنان ایرانی، تعهد مقامات جمهوری اسلامی مبنی بر «حذف چنین مجازات‌هایی» را که ایران در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۸ خود را به آن پایبند کرده‌است، به آن‌ها گوشزد کند.

سکینه محمدی آشتیانی که از سال ۱۳۸۴ در حبس به سر می‌برد به اتهام زنای محصنه و همکاری در قتل همسرش به سنگسار و اعدام از طریق دار محکوم شده است که به دنبال اعتراض جهانیان به حکم سنگسار وی، قاضی پرونده چندی پیش این حکم را به طور موقت متوقف کرد، اما حکم به دار آویختن وی همچنان قابل اجرا است.

گزارش از رادیو فردا